Δευτέρα 27 Ιανουαρίου 2020 face book twitter you tube

Με «φυτώρια» τα καφενεία-Πως ο ελληνικός καφές συνετέλεσε στην αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού

Με «φυτώρια» τα καφενεία-Πως ο ελληνικός καφές συνετέλεσε στην αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού

Ο λεγόμενος «ελληνικός καφές» έπαιξε τον δικό του ρόλο στην πτώση τής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας! Ας δούμε πώς:

Στην Ελλάδα τον λέμε «ελληνικό», στον Λίβανο «λιβανέζικο», ακούγεται ακόμη ως «αραβικός καφές», ενώ στην Τουρκία ονομάζεται «τούρκικος», όπως και σε κάποιες χώρες των Βαλκανίων.

Όταν έφθασε γύρω στα μέσα τού 16ου αιώνα και σταδιακά εξαπλώθηκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, εδάφη τής οποίας αποτελούσαν τότε όλες αυτές οι περιοχές, ήταν γνωστός απλώς ως καφές. Και έπαιξε τον δικό του, άγνωστο στους περισσότερους, ρόλο στην μετέπειτα κατάρρευσή της, όπως αναφέρει ο Economist.

Συγκεκριμένα ο καφές έφθασε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία επί Σουλεϊμάν Α΄ τού Μεγαλοπρεπούς (1494-1566). Όταν ο Εσντεμίρ Πασάς, ο κυβερνήτης που είχε στείλει στην Υεμένη, γεύθηκε το 1517 τον καφέ των Αράβων, που αντικατέστησε το κρασί, καθώς το αλκοόλ απαγορεύτηκε από το Ισλάμ, ένα τοπικό αφέψημα που χάριζε ενέργεια, ενθουσιάστηκε και αποφάσισε να τον φέρει στην αυλή τού σουλτάνου στην Κωνσταντινούπολη, όπου αμέσως έγινε ένα από τα δημοφιλέστερα ροφήματα.

Ο αρμόδιος για την παρασκευή τού καφέ στο σαράι τού σουλτάνου είχε δεκάδες παρατρεχάμενους που τον βοηθούσαν στο καβούρδισμα και το άλεσμα των κόκκων Αrabica (μια από τις δύο βασικές καλλιέργειες τού καφέ) σε μια λεπτή σκόνη που έβραζαν στην συνέχεια σε χάλκινα μπρίκια. Το γνωστό πικρό αφέψημα με το καϊμάκι σερβιριζόταν στην συνέχεια σε μικρά πορσελάνινα φλιτζάνια. Λέγεται δε ότι η γυναίκα τού Σουλεϊμάν, η σουλτάνα Χουρέμ έπινε πάντα τον καφέ της συνοδεία ενός λουκουμιού και ενός ποτηριού νερού, για να ισορροπεί την πίκρα του.

Παρά τις αντιδράσεις ορισμένων σκληροπυρηνικών ιμάμηδων, που θεωρούσαν ότι το Κοράνι απαγορεύει την κατανάλωση οποιουδήποτε καμένου (ή καβουρδισμένου εν προκειμένω), ο καφές άρεσε και η χρήση του εξαπλώθηκε. Έτσι το 1555 δύο Σύροι έμποροι άνοιξαν το πρώτο καφενείο στην Πόλη. Μέσα σε λίγο διάστημα σχεδόν ένα στα έξι καταστήματα στην Κωνσταντινούπολη σέρβιρε καφέ, που γρήγορα επεκτάθηκε μέχρι τις εσχατιές τής Αυτοκρατορίας...

Ως εναλλακτικός τόπος συνάθροισης πέρα από τα σπίτια, τα τζαμιά ή τα παζάρια, τα καφενεία πρόσφεραν στους άρρενες υπηκόους την ευκαιρία να συναντώνται με φίλους τους, να συζητούν, να διασκεδάζουν, να ανταλλάσουν πληροφορίες, αλλά και να μορφώνονται. Όσοι ήξεραν γράμματα διάβαζαν φωναχτά τα νέα τής ημέρας, οι γενίτσαροι σχεδίαζαν πράξεις διαμαρτυρίας κατά τού σουλτάνου, αυλικοί μηχανορραφούσαν, έμποροι μετέφεραν φήμες για επικείμενες πολεμικές επιχειρήσεις και οι αμόρφωτοι άκουγαν και γίνονταν κοινωνοί ιδεών που απειλούσαν τα θεμέλια τού οθωμανικού κράτους, όπως η αυτοδιάθεση και η αμφισβήτηση τής εξουσίας των ισχυρών.

Οι τελευταίοι δεν άργησαν να αντιληφθούν τι συνέβαινε και να αντιμετωπίζουν πλέον τους καφενέδες ως εν δυνάμει απειλή, «φυτεύοντας» σπιούνους, για να παρακολουθούν τις αντιδράσεις τού κοινού.

Μάλιστα ο σουλτάνος Μουράτ Δ΄ – που είχε και ελληνική καταγωγή, αφού η μητέρα του, βαλιδέ σουλτάνα Κιοσέμ ήταν στην πραγματικότητα κόρη Έλληνα παπά, που την είχαν απαγάγει από την Τήνο έμποροι σκλάβων και την πούλησαν στην Πόλη, όπου βρέθηκε στο χαρέμι τού Αχμέτ Α΄ – επιχείρησε το πρώτο ήμισυ τού 17ου αιώνα να κλείσει τα καφενεία προσπαθώντας να ελέγξει την παντοδυναμία των γενιτσάρων, που είχαν στασιάσει το 1631 και εκτέλεσαν τον Μεγάλο Βεζίρη μέσα στο παλάτι, μπροστά στα μάτια του.

Αλλά και πάλι τα μέτρα δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα. Και όταν στις αρχές τού 19ου αιώνα τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα άρχισαν να εξαπλώνονται κυρίως στις ευρωπαϊκές κτήσεις τής αυτοκρατορίας, το ίδιο έκαναν και τα καφενεία. Ηγετικά στελέχη των αυτονομιστικών κινημάτων συναντώντο στα καφενεία τής Θεσσαλονίκης, τής Σόφιας και τού Βελιγραδίου, για να συντονίσουν τις κινήσεις τους που απέδωσαν τελικά καρπούς με την ελληνική ανεξαρτησία το 1827, τής Σερβίας το 1835 και τής Βουλγαρίας το 1878, επιφέροντας θανάσιμα πλήγματα στην παραπαίουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία, που διαλύθηκε τελικά μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

επιστροφή στην κορυφή

Χρησιμοποιούμε cookies για τη βελτιστοποίηση των υπηρεσιών που προσφέρουμε και την εξατομίκευση της παρουσίασης των διαφημίσεων που βλέπετε κατά τη χρήση αυτού του ιστότοπου. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Μάθετε περισσότερα privacy policy.

  I accept cookies from this site.
EU Cookie Directive plugin by www.channeldigital.co.uk