Πέμπτη 23 Μαΐου 2019 face book twitter you tube

farmakis

1917: Η νέα Κυβέρνηση του Ελ. Βενιζέλου-Γράφει ο Βασίλης Μπεκίρης

Μετά την αποχώρηση του  Βασιλιά Κωνσταντίνου και την ορκωμοσία του νέου Βασιλιά Αλέξανδρου (12 Ιουνίου 1917) ο τότε Πρωθυπουργός Αλέξανδρος Ζαΐμης υπέβαλε την παραίτησή του.

Eτσοι δόθηκε  η εντολή σχηματισμού Κυβέρνησης στον Ελευθέριο Βενιζέλο, ο οποίος από τις 7 Ιουνίου του 1917 ευρίσκετο στον Πειραιά φιλοξενούμενος σε Γαλλικό καταδρομικό.

Η ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

Η νέα Κυβέρνηση του Ελ. Βενιζέλου ορκίσθηκε στις 13 Ιουνίου 1917 και είχε την ακόλουθη σύνθεση: Ελ. Βενιζέλος Πρωθυπουργός και Υπουργός Στρατιωτικών, Ν. Πολίτης Υπουργός των Εξωτερικών, Ι. Τσιριμώκος Υπουργός Δικαιοσύνης, Εμμ. Ρέπουλης Υπουργός Εσωτερικών, Δ. Δίγκας Υπουργός Εκκλησιαστικών και δημόσιας Εκπαίδευσης, Μ. Νεγρεπόντης Υπουργός Οικονομικών, Π. Κουντουριώτης Υπουργός Ναυτικών, Λ. Εμπειρίκος Υπουργός Επισιτισμού και Αυτάρκειας, Ανδρέας Μιχαλακόπουλος Υπουργός Γεωργίας και Δημοσίων κτημάτων, Σπ. Σίμος Υπουργός Περιθάλψεως, Αλ. Παπαναστασίου Υπουργός Συγκοινωνίας, Κ. Σπυρίδης Υπουργός Εθνικής Οικονομίας.

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΛΗΜΑ

Βέβαια, πρώτο μέλημα της νέας Κυβέρνησης του Ελ. Βενιζέλου ήταν η κήρυξη του πολέμου στις 17/27 Ιουνίου 1917 εναντίον των Κεντρικών Δυνάμεων, της Βουλγαρίας και της Τουρκίας.

Έτσι η Κυβέρνηση του Ελ. Βενιζέλου επισημοποίησε την αντίστοιχη ενέργεια της Κυβερνήσεως «Εθνικής Άμυνας» όπου τον Νοέμβριο του 1916 είχε προβεί στην ίδια ενέργεια.

ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΕΣΒΕΥΤΩΝ

Στη συνέχεια η νέα Κυβέρνηση ανακάλεσε του Πρεσβευτές που υπήρχαν στο Βερολίνο, στη Βιέννη, στη Σόφια και στην Κωνσταντινούπολη, διότι μετά την κήρυξη του πολέμου δεν είχαν λόγο ύπαρξης στις εμπόλεμες χώρες.

Μετά από όλες τις ανωτέρω ενέργειες η χώρα μας έλαβε μέρος σε πολλές μάχες για να αποδειχθεί ότι παρά τη καθυστέρηση είχαμε συμμετοχή στον πόλεμο και η συμβολή μας αυτή ήταν ουσιαστική στη νίκη των συμμαχικών δυνάμεων.

Ειδικότερα η Ελλάδα πήρε μέρος στο πλευρό των συμμάχων στη μεγάλη Βαλκανική επίθεση στις 15 Σεπτεμβρίου 1918.

Στη συνέχεια η Βουλγαρία και η Τουρκία στις 29 Σεπτεμβρίου 1918 υπέγραψαν ανακωχή ενώ η Γερμανία υπέγραψε την ανακωχή στις 11 Νοεμβρίου 1918 και έτσι έληξε ο Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος.

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

Πέραν όμως από την συμμετοχή μας στον πόλεμο ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα που απασχολούσε τη νέα Κυβέρνηση του Ελ. Βενιζέλου ήταν το θέμα της Βουλής.

Η υπάρχουσα Βουλή η οποία είχε εκλεγεί στις 6/12/1915 χωρίς τη συμμετοχή του κόμματος των Φιλελευθέρων δεν ευνοούσε την Κυβέρνηση του Ελ. Βενιζέλου και έπρεπε να βγει από τη μέση. Η προσφυγή όμως στις κάλπες μετά από όσα είχαν συμβεί δεν ευνοούσαν καθόλου το κόμμα των Φιλελευθέρων και προσωπικά τον αρχηγό τους Ελ. Βενιζέλο.

Η «ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΛΑΖΑΡΩΝ»

 Όμως ο ίδιος ο Πρωθυπουργός δεν ήθελε να κυβερνήσει χωρίς την ύπαρξη Κοινοβουλίου. Έτσι παραβιάζοντας κάθε ίχνος Συνταγματικής νομιμότητας κατήργησε τη Βουλή της 6ης Δεκεμβρίου 1915 και επανέφερε τη Βουλή της 31ης Μαΐου 1915.

Η Βουλή αυτή λόγω της νεκρανάστασης ονομάσθηκε «Βουλή των Λαζάρων» και από αυτή απείχαν σχεδόν όλοι οι Μοναρχικοί ενώ μετείχαν οι Σοσιαλιστές και ορισμένοι Παλαιοκομματικοί που είχαν εκλεγεί στη Βουλή τον Μάιο του 1915.

Πρέπει εδώ να σημειώσουμε, ότι η Βουλή των Λαζάρων λειτούργησε επί μία περίπου τετραετία από το 1917 έως το 1920 παράτυπα και παράνομα.

Στην ουσία η Βουλή των «Λαζάρων « επικύρωνε τις αποφάσεις της Κυβέρνησης χωρίς να ασκεί τις άλλες λειτουργίες και τούτο διότι αρχικώς η Κυβέρνηση ησχολείτο μόνον με τον στρατό και είχε παραλείψει όλες τι άλλες Κυβερνητικές ενέργειες.

Αλλά και μετά το τέλος του πολέμου η Κυβέρνηση Ελ. Βενιζέλου δεν προχώρησε σε εκλογές αλλά η Βουλή των «Λαζάρων» παρατάθηκε με σειρά διαταγμάτων μέχρι το 1920. Κάτω από αυτές τις συνθήκες η δραστηριότητα του αντιβενιζελικού κόμματος είχε περιορισθεί πάρα πολύ.

ΕΞΟΡΙΣΤΗΚΑΝ ΓΟΥΝΑΡΗΣ-ΜΕΤΑΞΑΣ

Πρέπει εδώ να σημειώσουμε, ότι πολλά ηγετικά στελέχη της αντιπολίτευσης είχαν εξορισθεί όπως ο Δημ. Γούναρης, ο Ιωαν. Μεταξάς κ.α.

 Επίσης πρέπει εδώ να σημειώσουμε, ότι η αντιβενιζελική αντιπολίτευση θεωρούσε την επανασύγκληση της Βουλής του 1915 ως αντισυνταγματική. Όμως πολλά ηγετικά στελέχη μετείχαν στις συνεδριάσεις για να υπάρχει κάποια φωνή αντιπολίτευσης και να στηρίζουν ορισμένα θέματα εξωτερικής κυρίως πολιτικής. Τέλος πρέπει να τονίσουμε, ότι το 1917 η Κυβέρνηση πέρασε όλα τα νομοσχέδια με τη διαδικασία του κατεπείγοντος.

ΑΥΤΑΡΧΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

Πέραν των ανωτέρω η Κυβέρνηση των Φιλελευθέρων την περίοδο εκείνη κυβέρνησε αυταρχικά τον τόπο.

Κατέστειλε αιματηρά αρκετές ανταρσίες ειρηνόφιλων ή μοναρχικών μονάδων του στρατού, εκκαθάρισαν τις ένοπλες δυνάμεις και τις Δημόσιες Υπηρεσίες από χιλιάδες οπαδούς του Βασιλιά Κωνσταντίνου και πέρασαν από δίκη τους Βασιλικούς Υπουργούς. Έτσι καταργήθηκαν προσωρινά η ισοβιότητα των Δικαστών (άρθρα 88 έως 90 του Συντάγματος) και οι εγγυήσεις του Δημοσιοϋπαλληλικού κώδικα (άρθρα 102 του Συντάγματος) ώστε να απομακρυνθούν από τη Δικαιοσύνη, τη Διοίκηση και το Πανεπιστήμιο πρόσωπα μη αρεστά στην Κυβέρνηση και το κόμμα των Φιλελευθέρων. Σε όλες αυτές τις εκκαθαρίσεις η Κυβέρνηση συμπεριφέρθηκε απλόχερα για να βολέψει πολλές χιλιάδες στελέχη του κόμματος σε Δημόσιες θέσεις και στο στρατό. Πρέπει εδώ να σημειώσουμε, ότι μέχρι το 1918 απολύθηκαν με συνοπτικές διαδικασίες 6.307 υπάλληλοι.

ΠΛΗΓΜΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ

Ένας άλλος τομέας που επλήγη εκείνη την περίοδο ήταν η Εκκλησία. Συγκεκριμένα όλοι οι Μητροπολίτες και Επίσκοποι που είχαν μετάσχει το 1916 στο ανάθεμα κατά του Βενιζέλου συμπεριλαμβανομένου και του Αρχιεπίσκοπου Αθηνών Θεόκλητου παραπέμφθησαν σε εκκλησιαστικό Δικαστήριο.

Βέβαια, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Θεόκλητος έχασε το αξίωμά του και αντικατεστάθη το 1918 από τον Μελέτιο Μουζάκη.

Εκτός από τα ανωτέρω, οι μεταθέσεις, οι εξορίες και οι εκτοπίσεις συμπλήρωναν το οπλοστάσιο της βίας με το οποίον διευθετήθηκαν πολλές ιδιωτικές διαφορές και ικανοποιήθηκαν επαγγελματικές φιλοδοξίες.

Ακόμα και τη σύζυγο του Βουλευτή Αν. Στράτου την είχαν στείλει εξορία, τόσο μεγάλο ήταν το πάθος για την δίωξη των αντιπάλων.

Μάλιστα πολλοί την περίοδο εκείνη είχαν διωχθεί για μικροαδικήματα επειδή άνηκαν στην αντίθετη από το κόμμα των Φιλελευθέρων παράταξη.

Χαρακτηριστική μάλιστα είναι η διαβεβαίωση στη Βουλή του Υπουργού Εσωτερικών Ρέπουλη, ότι θα μπορούσε να δοθεί χάρη σε όσους είχαν διαπράξει μικροπαραπτώματα, σε όσους π.χ. είχαν τραγουδήσει ένα τραγούδι υμνητικό για τον Βασιλιά ή είχαν αρνηθεί να τραγουδήσουν ένα αντίστοιχο για τον Βενιζέλο. Όμως οι διώξεις είχαν και αρνητικά αποτελέσματα για την Κυβέρνηση του Ελ. Βενιζέλου. Έτσι η εκκαθάριση στην Αστυνομία και τη Χωροφυλακή επέδρασε αρνητικά στην προσπάθεια του καθεστώτος να σταθεροποίηση την εξουσία του. Οι νεοδιορισμένοι αστυνομικοί Υπάλληλοι, οι περισσότεροι εκ των οποίων προήρχοντο από την Κρήτη, συμπεριφέροντο τόσο βίαια και με τέτοια υπεροψία που πολλοί φιλήσυχοι και νομοταγείς πολίτες ωθήθηκαν στις τάξεις των αντίπαλων κομμάτων.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΑΡΑΔΟΧΗ

Πρέπει εδώ να σημειώσουμε, ότι πολλοί και επώνυμοι οπαδοί του Πρωθυπουργού Ελ. Βενιζέλου είχαν δημόσια παραδεχθεί τα πολλά λάθη που είχαν διαπράξει άνθρωποι της παράταξης του κόμματος των Φιλελευθέρων.

Συγκεκριμένα ο Υπουργός Εσωτερικών Ρέπουλης παραδέχτηκε στη Βουλή, ότι τα μέτρα έπληξαν πολλούς αθώους επειδή η Κυβέρνηση δεν είχε το χρόνο να εξετάσει κάθε κατηγορία χωριστά (Βουλή 7 Δεκεμβρίου 1918). Επίσης η Πηνελόπη Δέλτα ενθουσιώδης οπαδός του Ελ. Βενιζέλου αναφέρει πόσο την απογοήτευσαν αυτές οι αυθαιρεσίες που έμοιαζαν με τις συνθήκες του 1916/1917 και ήταν αντίθετες με τις φιλελεύθερες αρχές. (Αρχείο Π.Δ 4 Ιουλίου 1917).

ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑ

Όμως ο εθνικός διχασμός θεσμοθετήθηκε κατά κάποιον τρόπον με τα μέτρα που αφορούσαν το στράτευμα.

Όταν το καθεστώς της εθνικής άμυνας εισήλθε στην Αθήνα και επανενώθηκε το κράτος, οι Βορειοελλλαδίτες αξιωματικοί, χειρότερα εκπαιδευμένοι και ταχύτερα προαχθέντες, κινδύνευαν να παραμεριστούν από τους λεγόμενους «παραμείνοντες» συναδέλφους τους που δεν είχαν εγκαταλείψει την επικράτεια των Αθηνών. Έτσι το κυνήγι των επιτελικών θέσεων και η αγωνία για την επαγγελματική ασφάλεια δημιουργούσαν εντάσεις και ανησυχία στο σώμα των αξιωματικών. Από την πλευρά τους οι Αξιωματικοί της Εθνικής Άμυνας θεωρούσαν ότι βρίσκονταν εν δικαίω, επειδή είχαν πολεμήσει στο μέτωπο.

Η Κυβέρνηση βέβαια ικανοποίησε τους Αξιωματικούς της Εθνικής Άμυνας και έτσι βάθυνε το χάσμα μεταξύ των δύο παρατάξεων που είχαν δημιουργηθεί στο στράτευμα. Κατόπιν όλων αυτών ευνοημένοι αξιωματικοί προσδέθηκαν στο άρμα του κόμματος των Φιλελευθέρων, φοβούμενοι διότι μια άλλη Κυβέρνηση θα ακύρωνε την προαγωγή τους αυτή.

Εκτός όμως των ανωτέρω η Κυβέρνηση εκκαθάρισε το σώμα των αξιωματικών από μη προσφιλή προς το κόμμα των Φιλελευθέρων πρόσωπα και μάλιστα βάσει διατάγματος το οποίο ο ίδιος ο Βενιζέλος το χαρακτήρισε ως «ανωμαλία».

 

Η μεγάλη νίκη στο οχυρό Σκρα

Πρέπει εδώ να σημειώσουμε, ότι την περίοδο εκείνη η Ελληνική Κυβέρνηση επιθυμούσε να συμμετάσχει στον πόλεμο για να δυνηθεί κατόπιν να διεκδικήσει από τους συμμάχους πολλά Ελληνικά εδάφη τα οποία είχαν χαθεί. Η κατάσταση όμως όπως διαμορφώθηκε στο στρατό μετά τις ευνοϊκές και κομματικές προαγωγές δημιούργησαν πολλά προβλήματα τα οποία είχαν σχέση με το αξιόμαχο των μονάδων. Έτσι μετά τις μαζικές αποστρατείες υπήρχε έλλειψη εκπαιδευμένων αξιωματικών, πράγμα το οποίο δεν μπορούσε να εκπληρωθεί από τους αξιωματικούς της Εθνικής Άμυνας, οι οποίοι επιδείκνυαν ζήλον αλλά ήσαν ανεπαρκώς εκπαιδευμένοι.

Πέραν των ανωτέρων πολλοί αξιωματικοί και στρατιώτες ήσαν κουρασμένοι διότι οι περισσότεροι ήσαν στο μέτωπο από το 1913 όταν άρχισε ο Α’ Βαλκανικός πόλεμος. Βέβαια, η κατάσταση αυτή δημιούργησε πολλά προβλήματα στο στρατό και πολλοί από την ηγεσία του στρατεύματος ήσαν απογοητευμένοι.

Τότε παρουσιάσθησαν και διάφορα φαινόμενα λιποταξίας και απείθειας και πολλοί στρατιωτικοί οδηγήθηκαν στα στρατοδικεία και πολλοί εστάλησαν στα εκτελεστικά αποσπάσματα.

Όμως παρά τις δυσκολίες και παρά τη φυγή των στρατιωτών κατά τη διάρκεια της μεταφοράς στο μέτωπο το 1918, οι Έλληνες πέτυχαν στις 18 Μαΐου του 1918 μεγάλη νίκη στο οχυρό του Σκρά η οποία είχε και εσωτερικές ευνοϊκές επιδράσεις. Πέραν όμως από τη νίκη στο οχυρό Σκρά και μέχρι το τέλος του πολέμου οι Ελληνικές στρατιωτικές μονάδες πέτυχαν σημαντικές νίκες και έτσι κέρδισαν την αναγνώριση των συμμαχικών επιτελείων. Η ανδρεία λοιπόν και η αυτοθυσία των στρατιωτών και των αξιωματικών προ πάντων ο ενθουσιασμός τους εξισορρόπησαν σε μεγάλο βαθμό τις υλικές και οργανωτικές ελλείψεις και οδήγησαν τη χώρα μας σε μεγάλες επιτυχίες.                      

                        

επιστροφή στην κορυφή

Χρησιμοποιούμε cookies για τη βελτιστοποίηση των υπηρεσιών που προσφέρουμε και την εξατομίκευση της παρουσίασης των διαφημίσεων που βλέπετε κατά τη χρήση αυτού του ιστότοπου. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Μάθετε περισσότερα privacy policy.

  I accept cookies from this site.
EU Cookie Directive plugin by www.channeldigital.co.uk