Κυριακή 17 Δεκεμβρίου 2017 face book twitter you tube

Ο εκπαιδευτικός ως συνδιαμορφωτής ενός δημιουργικού σύγχρονου σχολείου- Του ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΜΠΑΡΗ

Ο εκπαιδευτικός ως συνδιαμορφωτής ενός δημιουργικού σύγχρονου σχολείου- Του ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΜΠΑΡΗ

Η 5η Οκτωβρίου έχει καθιερωθεί από την UNESCO ως η Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικών με σκοπό να στρέψει το ενδιαφέρον και να επικεντρώσει την προσοχή του κόσμου στο ρόλο που διαδραματίζει ο εκπαιδευτικός κάθε βαθμίδας, στην οικοδόμηση ενός καλύτερου αύριο συμβάλλοντας καθοριστικά μέσω του έργου του στην ανάπτυξη, την πρόοδο και την ευημερία των κοινωνιών.

Με αφορμή αυτή την παγκόσμια ημέρα θα ήθελα να μοιραστώ κάποιες σκέψεις τόσο για το σχολείο που επιθυμούμε όσο και τον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει ο εκπαιδευτικός στο σύγχρονο σχολείο.

Είναι γεγονός ότι το σχολείο αποτέλεσε μια από τις μεγαλύτερες δημοκρατικές κατακτήσεις του 18ου αιώνα. Έδωσε και εξακολουθεί να δίνει τη δυνατότητα σε όλα τα παιδιά ανεξάρτητα από την καταγωγή τους και από την κοινωνική τάξη στην οποία ανήκουν, να έχουν πρόσβαση στη μόρφωση και στα αγαθά του πολιτισμού.

Αυτή όμως η ισότητα πρόσβασης στην εκπαίδευση πέρα από τα αδιαμφισβήτητα κοινωνικά και πολιτικά οφέλη θεμελιώθηκε πάνω σε μια «προβληματική» αναπαράσταση ότι όλοι οι μαθητές και όλοι οι εκπαιδευτικοί είναι ίδιοι, έχουν τις ίδιες δυνατότητες αλλά και τις ίδιες ανάγκες. Αυτή η «απατηλή» παραδοχή έχει ως συνέπεια ο εκπαιδευτικός να θεωρείται ως απρόσωπος και παθητικός διεκπεραιωτής ενός προδιαγεγραμμένου προγράμματος που στηρίζεται σε ένα βιβλιοκεντρικό εκπαιδευτικό σύστημα. Με παρόμοιο τρόπο αντιμετωπίζονται και οι μαθητές οι οποίοι στο πλαίσιο της εν λόγω θεώρησης αξιολογούνται με κοινά κριτήρια, ώστε να διασφαλιστεί η επικαλούμενη «ισότητα» και «αμεροληψία» με αποτέλεσμα να δημιουργούνται νέες ανισότητες.

Όλοι εμείς που διαμορφώνουμε ο καθένας από τον δικό του ρόλο, τα εκπαιδευτικά πράγματα στη χώρα μας θα πρέπει να αναλογιστούμε σοβαρά και με συνέπεια ότι η Ελλάδα των παιδικών μας χρόνων απέχει πολύ από τις ανάγκες της σημερινής Ελλάδας και η απόσταση αυτή δεν αντιστοιχεί απλά στα χρόνια που έχουν περάσει. Το μέλλον έρχεται πιο γρήγορα από ό,τι στο παρελθόν! Το εκπαιδευτικό μας σύστημα με τον τρόπο που λειτουργεί δυσκολεύεται πολύ να παρακολουθεί τις εξελίξεις και πολύ περισσότερο να τις διαμορφώνει.

Η ανάγκη να εκπαιδευτούν τα παιδιά μας με τέτοιο τρόπο, ώστε να λειτουργούν ως σκεπτόμενοι, ελεύθεροι, δημιουργικοί και υπεύθυνοι πολίτες είναι πλέον επιτακτική. Χρειαζόμαστε πολίτες ουσιαστικά μορφωμένους, ικανούς να μορφώνονται και μετά το πέρας της τυπικής, σχολικής τους διαδρομής. Για να επιτευχθεί αυτό, είναι ανάγκη το σχολείο να γίνει στοχοκεντρικό και οι στόχοι που σε γενικές γραμμές θα είναι κοινοί, θα πρέπει ταυτόχρονα να μπορούν να προσαρμόζονται σύμφωνα με τις υποκειμενικές εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών του κάθε σχολείου και της κάθε τάξης.

Αυτή η εκπαίδευση και αυτό το σχολείο απαιτούν έναν νέο τύπο εκπαιδευτικού. Έναν εκπαιδευτικό που εκτός από την αυτονόητη γνωστική του κατάρτιση διαθέτει και αυξημένες παιδαγωγικές και διδακτικές δεξιότητες. Ο εκπαιδευτικός αυτός λειτουργεί ελεύθερα και δημιουργικά μέσα στην τάξη, σχεδιάζει και δημιουργεί μαθησιακές καταστάσεις για τους μαθητές του. Η εργασία σε ομάδες είναι πια απαίτηση αφού ο πολίτης του σήμερα αλλά κυρίως του αύριο που δεν θα μπορεί να επικοινωνεί και να συνεργάζεται δεν θα μπορεί και να ασκεί τα καθήκοντά του ως ελεύθερος πολίτης. Αυτός ο νέος τύπος εκπαιδευτικού είναι αναγκαίο να αξιοποιεί τα μέσα που του διαθέτει η πολιτεία, βιβλία, νέες τεχνολογίες ή άλλα εκπαιδευτικά βοηθήματα.

Το σχολείο που θέλουμε δεν θα προκύψει ούτε από τις νέες τεχνολογίες ούτε από τους διαδραστικούς πίνακες αλλά από την αλλαγή της νοοτροπίας όλων όσων εμπλέκονται στην εκπαιδευτική διαδικασία. Οι νέες τεχνολογίες μπορούν, αν αξιοποιηθούν σωστά από μαθητές και εκπαιδευτικούς, να συμβάλουν σε μια θετική κατεύθυνση αλλά δεν μπορούν από μόνες τους και σίγουρα δεν μπορούν να γίνουν οι πρωταγωνιστές της εκπαιδευτικής διαδικασίας, δεδομένου ότι οι πρωταγωνιστές της εκπαιδευτικής διαδικασίας δεν θα πάψουν ποτέ να είναι οι άνθρωποι και εν προκειμένω, οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί.

Ως εκ τούτου, η Κεντρική Διοίκηση θα πρέπει να εμπιστευτεί τους εκπαιδευτικούς και να τους στηρίξει σε μια τέτοια κατεύθυνση. Όλα τα θετικά παραδείγματα από τις προηγμένες εκπαιδευτικά χώρες δείχνουν «βαθύ σεβασμό» και εμπιστοσύνη προς τους δασκάλους. Έχουν γίνει βήματα και κατά το παρελθόν και σήμερα είναι ανάγκη όμως αυτά τα βήματα να αποκτήσουν μια συνέχεια και μια συνέπεια, έτσι ώστε και οι εκπαιδευτικοί να αισθανθούν ασφαλείς και να αναλάβουν το μερίδιο ευθύνης που τους αναλογεί. Εξάλλου, είναι βέβαιο ότι το σύνολο των εκπαιδευτικών είναι έτοιμο να δεχτεί έναν τέτοιο ρόλο, αφού σε αυτήν την περίπτωση θα μπορούμε να μιλάμε για ουσιαστική παιδαγωγική ελευθερία και επαγγελματική χειραφέτηση.

Η χώρα μας διαθέτει υψηλό επίπεδο εκπαιδευτικού προσωπικού που έχει ανάγκη από συνεχή ενημέρωση/επιμόρφωση, η οποία θα βρίσκεται διαρκώς σε προσφορά. Αυτή η ενημέρωση/επιμόρφωση θα πρέπει να στοχεύει τόσο στη γνώση του αντικειμένου και της μεθοδολογίας της διδασκαλίας όσο και στη γνώση των αναγκών του κάθε μαθητή.

Τέλος, αν μπορούσαμε να «απομαγνητοφωνήσουμε» τις μαθητικές συνομιλίες θα βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα κύμα κρίσεων και επικρίσεων για το σχολικό και εκπαιδευτικό πλαίσιο. Μέσα σε αυτό το κύμα των μαθητικών κρίσεων κυριαρχεί ένα πρόσωπο, ο εκπαιδευτικός, «ο σημαντικός άλλος». «Ακούγοντας» αυτές τις συνομιλίες θα μπορούσαμε να διακρίνουμε τα χαρακτηριστικά του «αγαπημένου», για τους μαθητές εκπαιδευτικού. Είναι αυτός που σέβεται τη διαφορετικότητα, που δεν είναι ούτε αυταρχικός ούτε αντιαυταρχικός, που ενθαρρύνει, που διδάσκει και με το παράδειγμά του, που λειτουργεί συλλογικά, που ακούει τους μαθητές του, που επιτρέπει το λάθος, που δίνει «χρώμα» στην τάξη και που πάνω από όλα εμπνέει τον κάθε μαθητή. Οι μαθητές μας δείχνουν τον δρόμο…

Οι περισσότεροι από εμάς καταλήγουμε με όχι παραπάνω από πέντε-έξι ανθρώπους που θα μας θυμούνται. Οι δάσκαλοι έχουν χιλιάδες ανθρώπους που θα τους θυμούνται για όλη τους τη ζωή (Andy Rooney).

επιστροφή στην κορυφή