Δευτέρα 9 Δεκεμβρίου 2019 face book twitter you tube

Ο Δεκαπενταύγουστος των Ελλήνων

Ο Δεκαπενταύγουστος των Ελλήνων

Βρεφοκρατούσα, Γλυκοφιλούσα, Ελεούσα, Μεγαλόχαρη, Μαυριώτισσα, Γερόντισσα, Σπηλαιώτισσα, Πλατανιώτισσα, Πορταΐτισσα, Μυρτιδιώτισσα, Φανερωμένη, Αθηνιώτισσα, Αργοκοιλιώτισσα… Και ουκ έστιν τέλος! Αναρίθμητα τα προσωνύμια που έδωσαν οι Έλληνες στην Παναγία, ένα από τα πιο αγαπημένα και πολυδοξασμένα πρόσωπα της θρησκείας μας.

Ελλάδα και Δεκαπενταύγουστος αποτελούν έννοιες συνώνυμες. Και ταυτισμένες με το πρόσωπο της Παναγίας, της οποίας η Κοίμηση εορτάζεται απ’ άκρο σε άκρο της χώρας, με πληθώρα εθίμων και παραδόσεων, τις περισσότερες φορές άμεσα συνυφασμένων με την ιστορία και τις ανάγκες των ανθρώπων κάθε περιοχής.

«Πάσχα του καλοκαιριού» ονόμασε ο λαός μας την επέτειο της Κοίμησης της Θεοτόκου, προκειμένου να αναδείξει την σπουδαιότητά της.

Άλλωστε, μάλλον δεν υπάρχει σημείο σε αυτή τη χώρα, αλλά και όπου γης υπάρχουν Έλληνες, όπου να μην υπάρχει ένα προσκύνημα της Παναγίας, αλλά και μία παράδοση ή ένας θρύλος για την αγαπημένη «Μεγάλη Μητέρα» όλων των Χριστιανών.

Κάποια από τα προσκυνήματα της Ελλάδας είναι πολύ διάσημα και γνωστά σε όλους. Κάποια άλλα όχι και τόσο. Όμως, είτε στην Τήνο όπου συρρέουν κάθε χρόνο χιλιάδες πιστοί, είτε στο πιο μικρό και απομακρυσμένο ξωκλήσι της Παναγίας, η γιορτή είναι πάντα η ίδια: λαμπρή και γεμάτη θρησκευτική κατάνυξη.

  • Η Μεγαλόχαρη της Τήνου

Στην Τήνο η Μεγαλόχαρη αποτελεί κάθε χρόνο πανελλήνιο προσκύνημα, καθώς χιλιάδες προσκυνητές κατακλύζουν το νησί αυτή την περίοδο και ανηφορίζουν με κατάνυξη προς την εκκλησία της Θεοτόκου προκειμένου να εκπληρώσουν το τάμα τους. Δεν είναι λίγοι αυτοί που διανύουν ολόκληρη την απόσταση από το λιμάνι μέχρι την είσοδο της εκκλησίας γονατιστοί, περνώντας κάτω από τον επιτάφιο με την εικόνα της Μεγαλόχαρης. Το αποκορύφωμα της γιορτής είναι η λιτάνευση της εικόνας της Θεοτόκου σε όλη την πόλη αμέσως μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας. Στην Τήνο τον Δεκαπενταύγουστο τιμώνται και τα θύματα του υποβρύχιου «Έλλη» που τορπιλίστηκε από ιταλικές δυνάμεις ανήμερα της εορτής το 1940, μέσα στο λιμάνι.

  • Η Παναγία των Ποντίων

Στις πλαγιές του Βερμίου, κοντά στο χωριό Καστανιά, βρίσκεται το πνευματικό κέντρο του ποντιακού ελληνισμού, η Ιερά Μονή της Παναγίας Σουμελά. Η παράδοση αναφέρει ότι ο Ευαγγελιστής Λουκάς ήταν αυτός που χάραξε τη μορφή της Παναγίας πάνω σε ξύλο. Στο τέλος του 4ου αιώνα (380-386) ιδρύθηκε στο όρος Μελά της Τραπεζούντας, το μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά από τους μοναχούς Βαρνάβα και Σωφρόνιο. Μέχρι το 1922, υπήρξε ο οδηγός, ο παρηγορητής, ο συμπαραστάτης, το καταφύγιο και ο εμψυχωτής των Ελληνοποντίων. Ο αναπάντεχος ξεριζωμός ερήμωσε μαζί με τον αλησμόνητο Πόντο και τη Βίγλα της Σουμελιώτισσας. Με την ανταλλαγή, τα ιερά κειμήλια παραχωρήθηκαν και το 1931 τα ξέθαψε και τα έφερε στην Ελλάδα ο Αμβρόσιος ο Σουμελιώτης, ύστερα από ενέργειες του πρωθυπουργού Ελευθέριου Βενιζέλου προς την τουρκική κυβέρνηση του Ισμέτ Ινονού. Από το 1952, αρχίζει η ελλαδική ιστορία της Παναγίας Σουμελά. Από τότε μέχρι σήμερα κάθε χρόνο, το τριήμερο του Δεκαπενταύγουστου, είναι πρωτοφανής η συρροή χιλιάδων προσκυνητών. Η περιφορά της εικόνας γίνεται με βυζαντινή μεγαλοπρέπεια και σύμφωνα με την ορθόδοξη παράδοση, είναι μια από τις πιο συγκινητικές και κατανυκτικές ακολουθίες.

  • Το περιβόλι της Παναγίας

Οι καλόγεροι της μοναχικής πολιτείας του Άθω ονομάζουν το Άγιον Όρος «κλήρον ίδιον της Θεοτόκου» και «περιβόλι της Παναγίας». Σύμφωνα με τις μοναχικές παραδόσεις, η Θεοτόκος επισκέφθηκε το Όρος, όταν, πλέοντας για την Κύπρο μαζί με τον Ιωάννη τον Ευαγγελιστή για να επισκεφθούν τον Λάζαρο, αναγκάστηκαν εξαιτίας μιας μεγάλης τρικυμίας, από τις συνηθισμένες στη βορειοανατολική πλευρά του Άθω, να προσορμιστούν στη θέση όπου αργότερα ιδρύθηκε η Μονή των Ιβήρων. Στην περιοχή τότε δεν υπήρχαν άλλοι οικισμοί παρά τα ερείπια ενός ναού του Απόλλωνος. Η Παναγία, κατά την παράδοση, ενθουσιάστηκε με το μοναδικό τοπίο του Άθω και ζήτησε από τον υιό της να της δωρίσει τη χερσόνησο. Τότε, σύμφωνα με την παράδοση, ακούστηκε η φωνή του Χριστού, που αφιέρωνε αιώνια τον Άθω στην Παναγία: «Έστω ο τόπος ούτος κλήρος σος και περιβόλαιον σον και παράδεισος, έτι δε και λιμήν σωτήριος των θελόντων σωθήναι». Από τότε αφιερώθηκε το Όρος ως «κλήρος και περιβόλι της Παναγίας».

  • Παναγία Κοσμοσώτειρα

Στο νοτιοανατολικό άκρο του Νομού Έβρου, δίπλα στον ομώνυμο ποταμό και το δέλτα του, δεσπόζει η σημερινή πόλη των Φερών με τον ναό της Παναγίας Κοσμοσώτειρας, σύμβολο της τέχνης και του πολιτισμού της βυζαντινής Θράκης. Ο Ναός έχει ανακηρυχθεί προστάτιδα των απανταχού Θρακιωτών και προσκυνηματικό τους κέντρο. Το μοναστήρι της Παναγίας Κοσμοσώτειρας χτίστηκε το 1151-52 από τον Ισαάκιο Κομνηνό, γιο του αυτοκράτορα Αλέξιου Α’ Κομνηνού. Ο αρχιτεκτονικός ρυθμός του Ναού είναι σταυροειδής με τρούλο, σε μια - σπανιότατη - παραλλαγή του δικιονίου.

  • Παναγία Εικοσιφοίνισσας

Κτισμένη στις βόρειες παρυφές του όρους Παγγαίου (Δράμα) σε υψόμετρο 753 μ., η Μονή ιδρύθηκε από τον Άγιο Γερμανό το 518 σε απόσταση 50 μ. από τον μοναστικό οικισμό που είχε ιδρύσει στη θέση Βίγλα γύρω στο 451 ο επίσκοπος Φιλίππων Σώζων. Το όνομά της εικάζεται ότι προήλθε από παραφθορά της έκφρασης «εικών φοινίσσουσα», διότι η αχειροποίητος εικόνα της Παναγίας λέγεται ότι εξέπεμπε ερυθρωπό φως (φοινικούν χρώμα). Σήμερα μέσα στον περίβολο της Μονής βρίσκονται η επιβλητική εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, τα κελιά των μοναχών, το ηγουμενείο, το αρχονταρίκι, παρεκκλήσι αφιερωμένο στην Αγία Παρασκευή, όπου αναβλύζει το αγίασμα, καθώς και μουσείο.

  • Η Μεγάλη Παναγιά της Σαμαρίνας

Λαμπρές είναι οι γιορτές του Δεκαπενταύγουστου στην περιοχή των Γρεβενών, όπου ξενιτεμένοι από κάθε γωνιά της γης μαζεύονται και ξεκινούν ένα ατελείωτο γλέντι που κάνει τους αγαπημένους συγγενείς να ξανασμίξουν. Χωριά που τον χειμώνα κατοικούνται από 100 το πολύ 200 κατοίκους, την εποχή του Δεκαπενταύγουστου φτάνουν να φιλοξενούν έως και δύο και τρεις χιλιάδες πιστούς. Το επίκεντρο της γιορτής φυσικά είναι συγκεντρωμένο στο ψηλότερο χωριό της Ελλάδας, τη δοξασμένη και πολυτραγουδισμένη Σαμαρίνα, αφού χιλιάδες προσκυνητές καταφθάνουν στη Μεγάλη Παναγιά για να πανηγυρίσουν σε ένα γλέντι που κρατάει τρεις ολόκληρες ημέρες.

  • Παναγία η Εκατονταπυλιανή

Στην Πάρο γιορτάζει η Παναγία η Εκατονταπυλιανή, ένα από τα σπουδαιότερα βυζαντινά μνημεία της Ελλάδας, που έχει συμπληρώσει 17 αιώνες ζωής. Οι εορταστικές εκδηλώσεις κορυφώνονται το βράδυ του Δεκαπενταύγουστου με παραδοσιακούς παριανούς χορούς και καύση πυροτεχνημάτων.

  • Ο Επιτάφιος της Παναγίας στα νησιά

Σε ορισμένα νησιά της Ελλάδας, όπως για παράδειγμα στην Κασσιόπη της Κέρκυρας ή την Πάτμο και την Ικαρία, οι πιστοί ακολουθούν τα πρότυπα της νεκρώσιμης πομπής που συναντάμε και τη Μεγάλη Παρασκευή. Στα Δωδεκάνησα πιο γνωστή είναι η Παναγία η Καβουριανή στη Λέρο. Βρίσκεται κοντά στον οικισμό Ξηρόκαμπος. Το γραφικό εκκλησάκι ονομάζεται και της Καβουράδαινας, διότι στη θέση που είναι, κατά την παράδοση, ένας ψαράς που έψαχνε για καβούρια βρήκε μέσα σε σχισμή την εικόνα της Παναγίας.

Για τη μοναδικότητά της ξεχωρίζει η Παναγία του Χάρου στους Λειψούς. Είναι η μοναδική εικόνα της Παναγίας που δεν κρατά το Θείο Βρέφος, αλλά τον Εσταυρωμένο Χριστό. Όσο και αν ακούγεται παράξενο το όνομά της, εδώ και εκατοντάδες χρόνια ευλογεί το πεντάμορφο νησί.

Στη Νίσυρο μέσα στο κάστρο των Ιπποτών αναγέρθηκε η Παναγία η Σπηλιανή. Το όνομα έλαβε εξαιτίας του φυσικού χώρου του σπηλαίου στο οποίο βρίσκεται από το 1600.

Στην Πάτμο υπάρχει η Παναγία η Διασώζουσα, η Παναγιά του Γράβα, η Παναγία η Κουμάνα. Στην Κάλυμνο, η Παναγία των Τσουκχουών, η Παναγία η Κυρα-Ψηλή, η Παναγία των Αργινωντών, της Τελένδου, της Ψερίμου και των Βοθυνών.

Στην Αστυπάλαια εκτός από την Παναγία του Κάστρου, υπάρχει η Πορταΐτισσα. Ιδρύθηκε από τον όσιο Άνθιμο στα μέσα του 18ου αιώνα. H Παναγία η Γοργοεπήκοος βρίσκεται κοντά στην ακτή Μιαούλη στην πόλη της Κω.

Στο Ασκληπιό της Ρόδου ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου είναι του 11ου αιώνα.

Στην Αγιάσο της Λέσβου έχει βρεθεί η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας με την ονομασία «Αγία Σιών», την οποία σύμφωνα με μια παλιά παράδοση, κουβάλησε μαζί του από την Ιερουσαλήμ ο ιερέας Αγάθων ο Εφέσιος, τον αιώνα.

  • Η Παναγία η Προυσιώτισσα στην Ευρυτανία

Η Ιερά Μονή της Παναγίας στον Προυσό της Ευρυτανίας είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου και πανηγυρίζει με κάθε θρησκευτική και εκκλησιαστική λαμπρότητα, στις 23 Αυγούστου, στην Απόδοση της εορτής. Η εικόνα της Παναγίας έχει πολύ μεγάλη ιστορία, λόγω της καταγωγής της από την Προύσα της Μικράς Ασίας, αλλά και πολύ μεγάλη χάρη. Εξάλλου εικάζεται ότι είναι έργο του Ευαγγελιστή Λουκά, ο οποίος, όπως μας παραδίδεται από την ιερά παράδοση, ζωγράφισε εικόνες της Παναγίας, του Ιησού Χριστού, αλλά και των Αγίων Αποστόλων. Βέβαια, ακόμα και αν δεν είναι έργο του Αγίου Λουκά, εν τούτοις επιτελεί πολλά θαύματα, όπως γίνεται με πολλές άλλες εικόνες.

επιστροφή στην κορυφή

Χρησιμοποιούμε cookies για τη βελτιστοποίηση των υπηρεσιών που προσφέρουμε και την εξατομίκευση της παρουσίασης των διαφημίσεων που βλέπετε κατά τη χρήση αυτού του ιστότοπου. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Μάθετε περισσότερα privacy policy.

  I accept cookies from this site.
EU Cookie Directive plugin by www.channeldigital.co.uk