Δευτέρα 19 Αυγούστου 2019 face book twitter you tube

«Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά...»-Η ιστορία και τα έθιμα τής Πρωτοχρονιάς στην Ελλάδα και τον κόσμο

 

Λίγες ώρες μάς χωρίζουν από την Πρωτοχρονιά τού 2018 και έχει ακόμη μιαν επικαιρότητα να θυμηθούμε βασικά έθιμα τής 1ης τού έτους, που γιορτάζει πανηγυρικά σύμπασα η ανθρωπότης!

Έτσι η Πρωτοχρονιά αντιπροσωπεύει το ξεκίνημα τού νέου έτους και μαζί με αυτό την αρχή για μία νέα ζωή. Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι φεύγοντας ο παλιός χρόνος παίρνει μαζί του και ό,τι κακό είχε και περιμένουν να έλθει ο νέος με τα δώρα του. Ο καινούργιος χρόνος, φορτωμένος με όνειρα, ελπίδες και υποσχέσεις για την ζωή, κάνει την εμφάνισή του χαμογελαστός, χαρούμενος, γεμάτος αισιοδοξία και οι άνθρωποι τον υποδέχονται με ιαχές και πυροτεχνήματα, ελπίζοντας σε μία καλύτερη ζωή.

Ο εορτασμός τού νέου έτους είναι μία από τις αρχαιότερες γιορτές. Πολλοί πιστεύουν ότι ξεκίνησε στην αρχαία Βαβυλώνα περίπου 4.000 χρόνια πριν, την Άνοιξη, κατά το πρώτο νέο φεγγάρι μετά την εαρινή ισημερία.

Για πολλά χρόνια, οι Ρωμαίοι γιόρταζαν ως Πρωτοχρονιά, την πρώτη Μαρτίου. Το 46 π.Χ., όμως, ο Ιούλιος Καίσαρας εφάρμοσε ένα νέο ημερολόγιο, αυτό που ισχύει και σήμερα, με αποτέλεσμα να μετρά ως πρώτη του χρόνου, η πρώτη Ιανουαρίου. Ο μήνας αυτός έχει πάρει το όνομά του από τον θεό των Ρωμαίων Ιανό (Janus), o οποίος πάντα απεικονίζεται με δύο πρόσωπα, με το ένα να κοιτάζει πίσω στον παλιό χρόνο και το άλλο, μπροστά, στο νέο έτος.

Οι γιορτές των Ρωμαίων ονομάζονταν Calendae (καλεντάρι, ημερολόγιο) και οι άνθρωποι στόλιζαν τα σπίτια τους και αντάλλασσαν δώρα.

Η Εκκλησία στην εποχή τού Μεγάλου Κωνσταντίνου, επειδή ήθελε να χωρίσει τους χριστιανούς από τους ειδωλολάτρες, απαγόρευε στους πρώτους να γιορτάζουν την Πρωτοχρονιά, όπως οι δεύτεροι. Τα αποτελέσματα τής απαγόρευσης αυτής ήταν πολύ μικρά. Απαλείφθηκαν μόνο τα στοιχεία εκείνα που έρχονταν σε ευθεία αντίθεση προς την χριστιανική ηθική.

ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ

Η Πρωτοχρονιά, όπως αυτή διαμορφώθηκε υπό την επίδραση τής Εκκλησίας και με την σύνδεσή της με την γιορτή τού Αγίου Βασιλείου, διαιωνίστηκε έως σήμερα ως λαϊκή γιορτή με έθιμα στις περιοχές όλης τής Ελλάδας. Έθιμα, όμως, τής Πρωτοχρονιάς υπάρχουν και στον υπόλοιπο κόσμο. Πολλά δε από αυτά έχουν καθιερωθεί και στην χώρα μας.

Τα έθιμα τής Πρωτοχρονιάς σχετίζονται κυρίως με το καλότυχο της χρονιάς που έρχεται. Γι’ αυτό συνδέθηκαν με συνήθειες που θα εξασφάλιζαν την ευετηρία.

Όπως για παράδειγμα, το σπάσιμο τού ροδιού, που λόγω των πολλών σπόρων του παραπέμπει στην ευχή για πολλαπλασιασμό των αγαθών ή το κρέμασμα τής αγριοκρεμμύδας, φυτού μεγάλης αντοχής.

Από φόβο για τα μελλούμενα γίνεται και το ποδαρικό, η υποδοχή τού πρώτου προσώπου που θα μπει στο σπίτι μας όταν αλλάξει ο χρόνος. Μικρά παιδιά και γενικά καλορίζικοι άνθρωποι προσκαλούνταν να κάνουν ποδαρικό, ώστε η οικογένεια να απαλλαχτεί από ο,τιδήποτε κακό, ενώ την καλοτυχία για την νέα χρονιά επιδιώκουν και όσοι παίζουν χαρτιά ή τυχερά παιχνίδια...

Ανήμερα την Πρωτοχρονιά οι ορθόδοξοι χριστιανοί γιορτάζουν την μνήμη τού Αγίου Βασιλείου από την Καισάρεια. Βεβαίως, στις βιτρίνες των καταστημάτων επικρατεί ένας άλλος Άγιος, ο οποίος έρχεται από την παγωμένη Λαπωνία, γνωστός ως Santa Claus. Ο άγιος αυτός δεν έχει καμιά σχέση με τον δικό μας. Πρόκειται για τον Άγιο Νικόλαο, αλλά κι αυτός έχει μετατραπεί σε κατ’ εξοχήν εμπορικό!

Εξάλλου η πίτα που φτιάχνουμε την παραμονή τής Πρωτοχρονιάς και κόβεται παρουσία όλων των μελών τής οικογένειας ή και άλλων συγγενών και φίλων, έχει τις ρίζες της στα αρχαία ελληνορωμαϊκά έθιμα.

Στα Κρόνια (εορτή τού θεού Κρόνου/Χρόνου, που λατρευόταν στην Ελλάδα) και στα Σατουρνάλια (Saturnalia) τής Ρώμης έφτιαχναν γλυκά και πίτες, μέσα στα οποία έβαζαν νομίσματα και σε όποιον τύχαινε το κομμάτι ήταν ο τυχερός τής παρέας.

επιστροφή στην κορυφή

Χρησιμοποιούμε cookies για τη βελτιστοποίηση των υπηρεσιών που προσφέρουμε και την εξατομίκευση της παρουσίασης των διαφημίσεων που βλέπετε κατά τη χρήση αυτού του ιστότοπου. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Μάθετε περισσότερα privacy policy.

  I accept cookies from this site.
EU Cookie Directive plugin by www.channeldigital.co.uk